foto Mr. H.A.F.M.O. van Mierlovergrootglas Voornaamste oprichter en lange tijd voorman van D66. Was afkomstig uit een katholiek ondernemersgezin en was journalist bij het Handelsblad. Wist in 1967, na een op Amerikaanse wijze gevoerde campagne en dankzij een uitstekende p.r., zijn partij met 7 zetels in de Kamer te loodsen. Voorstander van samenwerking met de PvdA. Trad na de verkiezingsnederlaag van D66 in 1972 terug als partijleider. Keerde in 1981 terug in de politiek als minister van Defensie en in 1986 als leider van D66. Onder zijn leiding behaalde zijn partij in 1989 en 1994 zeer goede verkiezingsuitslagen. Bekroonde die tweede winst met de vorming van een 'paars' kabinet, zonder confessionelen. Werd daarin zelf minister van Buitenlandse Zaken en vicepremier. Levensgenieter, die vele contacten in de culturele wereld had en charmante intellectueel, die mensen wist te binden.

D66
in de periode 1967-1998: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, minister, minister van staat

1.

personalia

geboorteplaats en -datum
Breda, 18 augustus 1931

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 11 maart 2010

levensbeschouwing
  • Rooms-Katholiek (opgevoed) 
  • geen godsdienst (later) 

2.

partij/stroming

partij(en)
D66 (Democraten 1966), vanaf 1966

3.

hoofdfuncties

  • adjunct-redacteur "l'Indepedent" te Perpignan, omstreeks 1957 en nog in 1960 (tijdens reis door Frankrijk) 
  • redacteur "Algemeen Handelsblad", van 1960 tot februari 1967 
  • fractievoorzitter D'66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 februari 1967 tot 1 september 1973 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 23 februari 1967 tot 8 juni 1977 
  • ambteloos, van juni 1977 tot september 1981 (vervulde functies in ambtelijke commissies) 
  • minister van Defensie, van 11 september 1981 tot 5 november 1982 
  • lid Eerste Kamer der Staten Generaal, van 13 september 1983 tot 4 juni 1986 
  • fractievoorzitter D66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 mei 1986 tot 19 augustus 1994 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 22 augustus 1994 
  • minister van Buitenlandse Zaken en viceminister-president, van 22 augustus 1994 tot 3 augustus 1998 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 mei 1998 tot 18 augustus 1998 

ambtstitel
  • minister van staat, van 24 oktober 1998 tot 11 maart 2010 

4.

partijpolitieke functies

  • politiek leider D'66, van 14 september 1966 tot 1 september 1973 
  • lid partijbestuur D'66, van 1967 tot 1973 
  • lid commissie-Mansholt (PvdA/D'66/PPR) over 'Grenzen aan de groei', van januari 1972 tot 6 maart 1972 
  • vicefractievoorzitter D'66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 september 1973 tot 25 mei 1977 
  • politiek leider D66, van 25 januari 1986 tot 15 februari 1998 

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker D'66 Tweede Kamerverkiezingen 1967, van 27 december 1966 tot 15 februari 1967 
  • lijsttrekker D'66 Tweede kamerverkiezingen 1971, van 27 februari 1971 tot 28 april 1971 
  • lijsttrekker D'66 Tweede Kamerverkiezingen 1972, van 1 oktober 1972 tot 29 november 1972 
  • lijsttrekker D66 Tweede Kamerverkiezingen 1986, van 25 januari 1986 tot 21 mei 1986 
  • lijsttrekker D66 Tweede Kamerverkiezingen 1989, van 1 juli 1989 tot 6 september 1989 
  • lijsttrekker D66 Tweede Kamerverkiezingen 1994, van 4 februari 1994 tot 3 mei 1994 

5.

nevenfuncties

  • lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van mei 1967 tot 1977 
  • functies in literaire en andere culturele organisaties, vanaf 1977 
  • lid Adviesraad Defensie-aangelegenheden, van 1977 tot 1981 
  • lid CONS (Commissie Ontwikkelingssamenwerking Nederland-Suriname), van 1980 tot 11 september 1981 
  • lid Raad van Toezicht Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen "Clingendael", omstreeks oktober 1986 en nog in maart 1991 (onbetaald) 
  • lid redactie stichting "De Gids", omstreeks oktober 1986 tot augustus 1994 (onbetaald) 
  • voorzitter jury Groot Dictee der Nederlandse Taal (jaarlijks tv-programma) 
  • lid bestuur Dr. C.J. Roosstichting (medeoprichter) 
  • voorzitter Nederlands Balletorkest, vanaf januari 1999 
  • regeringsvertegenwoordiger op de Conventie voor de toekomst van Europa, van 1 maart 2002 tot 26 september 2002 
  • lid bestuur theatergroep "Orkater" en "De Mexicaanse Hond, van 2003 tot 2010 

erefuncties, comitť's van aanbeveling etc.
lid Comitť van Aanbeveling IDFA

6.

opleiding

lager onderwijs
  • R.K. lagere school "Sint Laurentius" te Ginneken, van 1937 tot 1942 
  • R.K. "Sint Nicolaas Instituut" te Oss, van 1942 tot 1943 

voortgezet onderwijs
  • voorbereidende klas, middelbare school te Boxtel, van 1943 tot 1944 
  • gymnasium-b, R.K. "Sint Canisius College" te Nijmegen, van september 1945 tot 1951 

academische studie
  • Nederlands recht, Katholieke Universiteit Nijmegen, van september 1952 tot juli 1960 

7.

activiteiten

als parlementariŽr
  • Was in de jaren dat hij geen fractievoorzitter was woordvoerder van de D66-Tweede Kamerfractie voor buitenlandse zaken, defensie, ontwikkelingssamenwerking en Koninkrijksaangelegenheden 
  • Diende in 1970 met zijn fractiegenoot Erwin Nypels initiatiefwetsvoorstel in om de bevoegdheid van de minister van Sociale Zaken om een c.a.o. onverbindend te verklaren te laten vervallen. Het voorstel werd later ingetrokken na overname in een regeringsvoorstel. 
  • Voerde in 1975 het woord tijdens het debat over de onafhankelijkheid van Suriname 
  • Vroeg in 1976 met Klaas de Vries (PvdA) en Henk Waltmans (PPR) een onderzoek in te stellen naar het wapenaankoopbeleid. Dit leidde tot instelling van en subcommissie uit de bijzondere commissie COAC (Onderzoek naar het aanschaffingsbeleid op het gebied van defensiemateriaal en de controle daarop). 
  • Interpelleerde op 17 maart 1977 minister Van der Stoel en staatssecretaris Brinkhorst over het niet uitnodigen van de E.G. voor de wereldtopconferentie in Londen 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Wist als minister van Defensie eind 1981 tijdens de NAVO-conferentie te Gleneagles (Schotland) begrip te kweken voor het Nederlandse kernwapenstandpunt. Zette zich met Duitsland in voor de zgn. nul-optie (de NAVO plaatst geen kruisraketten als de Sovjet-Unie eerder gestationeerde SS-20's verwijdert). 
  • Tijdens zijn ministerschap op Buitenlandse Zaken ontstond in 1995 een diplomatiek conflict met Turkije over het door Nederland toestaan van een vergadering van het Koerdische parlement in ballingschap 
  • Bracht in februari 1995 een bezoek aan Suriname om over mogelijk herstel van de ontwikkelingsrelatie te spreken 
  • Bracht in juni 1995 met premier Kok een bezoek aan de Volksrepubliek China en sprak met zijn Chinese ambtgenoten over de mensenrechten. Tijdens het bezoek werd een overeenkomst over een rechtstreekse KLM-verbinding met Taiwan ondertekend. 
  • Vergezelde in augustus 1995 de koningin op haar staatsbezoek aan IndonesiŽ. Dit bezoek stond in het teken van het herstel van de in 1992 verstoorde verhoudingen en leverde voor 2 miljard gulden aan orders op. 
  • Bracht in september 1995 met de ministers Voorhoeve, Pronk, Wijers en Zalm de Nota herijking buitenlands beleid uit. Hierin wordt nader ingegaan op de veranderde internationale situatie na het wegvallen van de communistische regimes in Oost-Europa en na de Duitse hereniging. Daarnaast is er door het wegvallen van autoritaire regimes een grotere toegankelijkheid van markten in onder meer Zuid-Amerika ontstaan. Als thema's voor het buitenlandse beleid worden gezien: verdere Europese integratie en toetreding van landen in Midden- en Oost-Europa tot de Europese Unie en versterking van de democratische en economische structuur van die landen, handhaving van een eigen veiligheidsstructuur die binnen de kaders van NAVO en WEU kan functioneren en versterking van de OVSE, bijdragen aan conflictpreventie en -beheersing, versterking van de internationale marktwerking en tegengaan van concurrentievervalsing, versterking van het internationaal milieubeleid en streven naar duurzame ontwikkeling, blijvende aandacht voor ontwikkelingssamenwerking met name gericht op armoedebestrijding, en voorts mensenrechten en democratie, en culturele, wetenschappelijke en onderwijssamenwerking. (24.337) 
  • Verleende in december 1995 de tijdens de Indonesische vrijheidsstrijd naar IndonesiŽ overgelopen Nederlandse militair Poncke Princen, die daar een bekend mensenrechtenactivist was, een inreisvisum voor Nederland 
  • Bracht in januari 1996 samen met minister-president Kok een officieel bezoek aan IsraŽl. Bezocht tijdens dit bezoek ook het Orient House, het politieke bestuurscentrum van de PLO in Jeruzalem. 
  • Ging in maart 1997 samen met minister Borst naar Vaticaanstad om aan de Curie uitleg te geven over het Nederlandse euthanasiebeleid 
  • Bezocht in april 1997 namens de EU de Palestijnse president Arafat en de IsraŽlische premier Netanyahu om over hervatting van de vredesbesprekingen te praten 
  • Gaf samen met minister Voorhoeve steun aan het NAVO-beleid dat op 27 mei 1997 uitmondde in de Stichtingsakte betreffende wederzijdse betrekkingen, samenwerking en veiligheid tussen de NAVO en de Russische Federatie 
  • Nam tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie (januari-juni 1997) als vertegenwoordiger van de Unie deel aan het internationaal overleg over het Midden-Oosten en over Midden- en Oost-Europa 
  • Had een belangrijk aandeel in de voorbereiding van de Europese topconferentie van Amsterdam (juni 1997), die leidde tot het Verdrag van Amsterdam. Verbleef tijdens de 180 dagen van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie (eerste helft 1997) 90 dagen in het buitenland. 
  • De Tweede Kamer bekritiseerde in augustus 1997 het door hem en minister Sorgdrager genomen besluit om af te zien van een verzoek aan BraziliŽ om de Surinaamse adviseur van Staat (en oud-legerleider) Bouterse aan te houden. Wist die kritiek echter deels te pareren, omdat niet vaststond dat de Braziliaanse regering zou meewerken aan uitlevering en er daarover evenmin een verdrag bestond. 
  • Bracht in 1998 een notitie uit over internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging. Bescherming is integraal onderdeel van het Nederlandse mensenrechtenbeleid. Zowel nationaal als internationaal wordt steun verleend aan niet-gouvernementele organisaties, kerkgenootschappen etc. die bijdragen aan het waarborgen van de vrijheid van godsdienst en overtuiging. (25.992) 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1996 samen met minister Zalm een wet tot goedkeuring van het op 31 oktober 1994 te Luxemburg tot stand gekomen besluit betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen tot stand. Op basis van besprekingen in Edinburgh in 1992 worden nieuwe afspraken vastgelegd over de financiering van de EG. Nederland blijft netto-betaler en de compensatie voor het Verenigd Koninkrijk blijft bestaan. Daar staat tegenover dat de groei van de eigen middelen wordt beperkt en dat de structuur ervan meer op het draagkrachtbeginsel wordt gebaseerd. De begrotingsdiscipline wordt versterkt. (24.127) 
  • Bracht in 1996 een wet tot stand inzake goedkeuring van de op 14 juni 1994 te Luxemburg tot stand gekomen Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en OekraÔne, en de op 24 juni 1994 te Korfoe tot stand gekomen Overeenkomst inzake Partnerschap en Samenwerking waarbij een partnerschap tot stand wordt gebracht tussen de EG en de Russische Federatie (24.427) 
  • Bracht in 1998 een wet tot stand ter goedkeuring van het op 10 september 1996 te New York tot stand gekomen Verdrag inzake het alomvattend verbod op kernproeven. Dit verdrag verbiedt het uitvoeren van alle kernproeven in de vorm van explosies, van welke omvang en grootte dan ook. (25.728) 

8.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Kwam op 30 april 1966 in Amsterdam met geestverwanten bijeen om over een nieuw politiek initiatief te praten. Hierop volgde in september 1966 een appŤl-beweging, die in oktober uitmondde in de oprichting van Democraten 1966 (D'66). 
  • Was in april 1971 viceminister-president en minister voor Grondwetszaken in het alternatieve kabinet van PvdA, D'66 en PPR 
  • Diende op 12 mei 1971 tijdens een Tweede Kamerdebat over de verkiezingsuitslag een voorstel in om Den Uyl (PvdA) te benoemen tot formateur. Dit voorstel werd met 84 tegen 51 stemmen verworpen. 
  • Was in november 1972 kandidaat-bewindsman voor Binnenlandse Zaken in het deelkabinet Den Uyl/Van Mierlo 
  • Werd op 22 mei 1973 tijdens een geheime fractievergadering als fractievoorzitter vervangen door Jan Terlouw. Trad af omdat hij vond dat er teveel spanningen binnen de fractie bestonden. 

uit de privťsfeer
  • Kwam uit een goed katholiek milieu, maar brak op zijn 21e met het katholieke geloof 
  • Ontmoette tijdens zijn studie onder andere Fons van der Stee, Dries van Agt en Jan-Willem Bertens 
  • Kreeg in Nijmegen onder meer college van de hoogleraren Van der Grinten en Duynstee 
  • Leerde bij het Algemeen Handelsblad Hans Gruijters kennen 
  • Was bij het aantreden van het derde kabinet-Van Agt afwezig, omdat hij door een heupinfectie (drie weken) in het AMC moest verblijven 
  • D66 organiseerde na zijn overlijden op 23 maart een herdenkingsbijeenkomst in "De Rode Hoed" in Amsterdam 
  • Zijn vader was directeur van de N.V. Ettense Steenfabriek (firmant Bank "Van Mierlo en Co.") 
  • Het Eerste Kamerlid (1849-1850) J.Ch. van Mierlo was zijn betovergrootvader 

niet-aanvaarde politieke functies
  • lid Raad van State, 1978 (geweigerd) 
  • secretaris West-Europese Unie, december 1984 (geweigerd) 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Hafmo

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Breda, Tolbrugstraat 4 (kinderjaren) 
  • Amsterdam, vanaf 1960 
  • Amsterdam, Herengracht 38, omstreeks 1967 en nog in 1991 

ridderorden
Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 9 december 1982

buitenlandse onderscheidingen
  • Commandeur Legion d'Honneur, december 1999 
  • Grootkruis met ster en lint in de Orde van Verdienste (BR Duitsland), november 2003 

overige onderscheidingen en prijzen
  • Machiavelliprijs, 28 september 1998 
  • Thorbeckeprijs 1992 (voor politieke welsprekendheid) 
  • zilveren medaille van de stad Amsterdam 

verenigingen, sociŽteiten, genootschappen etc.
lid Nijmeegse studentenvereniging "Carolus Magnus"

militaire dienst
  • dienstplichtig militair, Regiment Waalhaven, van 1951 tot 1952 (officiersopleiding wegens ziekte afgebroken) 

9.

publicaties/bronnen

publicaties
  • "De burger en de politiek" (1992) 
  • "Het kind en ik" (met voorwoord van Connie Palmen, posthuum in 2011) 
  • E. Bakker e.a. (red.), "Hans van Mierlo; een krankzinnig avontuur" (bundel politieke, culturele en literaire beschouwingen, 2012) 

redevoeringen
  • "Europe and Asia: towards a new partnership" (lezingencyclus, 1996) 
  • "Democratie en politieke vernieuwing. De problemen zijn duidelijk, de oplossingen niet" (Thorbeckelezing, 2000) 

literatuur/documentatie
  • B. Rogmans, "Hans van Mierlo, een bon-vivant in de politiek" (1991) 
  • D. Hellema, "Een charmant bewindsman", in: D. Hellema e.a. (red.), "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken in de twintigste eeuw" (Den Haag, 1999) 
  • J.J. Lindner, "Hans van Mierlo. De oervader van de staatkundige vernieuwing", in: P. Brill (red.), "Kopstukken van het Laagland. Een eeuw Nederland in honderd portretten" (1999) 
  • "Nederland kan niet zonder achterkamer", interview 'met de nieuwkomer uit de jaren zestig' door Carla van Baalen en Willem Breedveld, in "Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2002", 104-111 
  • Bert Vuijsje, "Avonturen in besturen. Gesprekken met Hans van Mierlo, Ruud Lubbers, Hans Wiegel en vele anderen" (2006) 
  • Jan Hoedeman en Jan Joost Lindner, "Van Mierlo: denker, dromer en inspirator", De Volkskrant, 11 maart 2010 
  • Mark Kranenburg, "De eerste persoon in de politiek. H.A.F.M.O. van Mierlo (1931-2010), oprichter van D66", NRC Handelsblad, 12 maart 2010 
  • Hans Goslinga, "De vervlogen hoop op de rede", Trouw, 13 maart 2010 
  • J.J. Vis, "Gepassioneerd betrokken bij de publieke zaak. Hans van Mierlo (1931-2010)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2010, 149 
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970) 
  • T. van Rijckevorsel en H. Enklaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988) 
  • Toof Brader en Marja Vuijsje, "Haagse portretten. Tweede-Kamerleden, ministers, staatssecretarissen" (1995) 
  • Ned. Patriciaat, 1984 

10.

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te 's-Gravenhage, 5 augustus 1961 (huwelijk ontbonden 18 juli 1963) 
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Amsterdam, 30 december 1964 (huwelijk ontbonden 27 juni 1984) 
  • gehuwd (derde huwelijk) te Amsterdam, 11 november 2009 

echtgeno(o)t(e)/partner
A.L.M. Los, Anna Louise Maria

2e echtgeno(o)t(e)/partner
O.M. van Maasdijk, Olga Maria (Olla)

3e echtgeno(o)t(e)/partner
A.P.H.M. Palmen, Aldegonda Petronella Huberta Maria (Connie)

kinderen
  • 1 zoon (uit eerste huwelijk) 
  • 2 dochters (uit tweede huwelijk) 

vader
A.A.M. van Mierlo, Anthonius Alphonsus Marie

geboorteplaats en/of -datum
Breda, 9 mei 1902

moeder
A.M.F. van der Schrieck, Adriana Maria Francisca

geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 3 april 1905

broers en zusters
6 zusters en 1 broer (zelf tweede kind)

beroep grootvader (vaderskant)
kassier

familierelaties
Achterneef van A.J.I.M. Smits, Eerste Kamerlid
  • Contact
  • Aanmelden nieuwsbrief
  • Inloggen intranet D66